CITY TRAIL w Olsztynie już 25.11.20…

Od września nad Jeziorem Długim w O…

Olsztyn: Ruszamy na łyżwy!

Co prawda do zimy jeszcze trochę cz…

Olsztyn: Mamy Niepodległą!

10 listopada 2017 r. w Parku im. J.…

Mama wie lepiej: Spacer w markecie …

Niektóre mamy, chcąc odreagować tyg…

Let it snow, let it glow - najpiękn…

Za oknem coraz mroźniej, więc to na…

«
»

Kołobrzeg: Cmentarz Wojenny

Do odwiedzenia tego miejsca pragnę szczególnie namówić, bowiem tu doznamy refleksji
i zadumy. Cmentarz wojenny to dokument historyczny, który przechowuje pamięć o pożodze wojennej. Żołnierzy polskich i radzieckich chowano w trakcie walk lub bezpośrednio po ich zakończeniu.

Mogiły były porozrzucane po mieście i w okolicach Kołobrzegu. Dopiero w 1948 roku na polecenie władz centralnych rozpoczęto masowe ekshumacje zwłok żołnierzy polskich i radzieckich, przenosząc je na obecny cmentarz. W następnych latach przeprowadzono jeszcze kilka ekshumacji, lecz na mniejszą skalę, a ostatnia miała miejsce w 1963 roku. W tym samym roku cmentarzowi nadano formę architektoniczną
i umieszczono na grobach płyty wykonane z piaskowca. Po latach nazwiska wyryte na płytach uległy zatarciu (piaskowiec wrażliwy jest na wpływ warunków atmosferycznych). Obecna forma cmentarza pochodzi z 1980 roku. Jej autorem jest artysta plastyk Zygmunt Wujek. Znajdują się tu dwie mogiły pojedyncze oraz 13 zbiorowych. W nowej oprawie groby zostały przykryte granitowymi płytami.
Wyryte na nich nazwiska nie są jednoznaczne z miejscem spoczynku poległych. żołnierze 1 Armii WP, podobnie jak radzieccy, nie nosili tabliczek identyfikacyjnych, tzw. „nieśmiertelników”.
Kiedy ekshumowano mogiły, czas już zrobił swoje, zatarły się stopnie, nazwiska i nazwy
pododdziałów wypisanych na tabliczkach przytwierdzonych do drewnianych krzyży.
Nie można już było zidentyfikować większości ciał. Nazwiska umieszczone na płytach
nagrobnych odtworzone zostały z kartoteki poległych. W kilku przypadkach stwierdzono, że na płytach widnieją nazwiska żołnierzy, którzy przeżyli wojnę. Zostali oni ranni podczas walk o Kołobrzeg, następnie trafili do szpitali wojskowych, skąd nie dotarły informacje o ich wyzdrowieniu. Kiedy sporządzano wykazy, ujęto ich jako poległych. Zwróćmy uwagę na młody wiek spoczywających w mogiłach żołnierzy. Oni nie myśleli o polityce; nim przywdziali mundury, byli więźniami sowieckich łagrów, lub walczyli w oddziałach
partyzanckich. Dla nich jedyną drogą do ojczyzny było wstąpienie do 1 Armii WP i walka z

wrogiem. W księdze poległych umieszczono 68 nazwisk i liczbę 189 nieznanych z nazwiska żołnierzy Armii Radzieckiej, stąd tak często na radzieckich mogiłach widnieje napis „Nieznany żołnierz Armii Czerwonej”. W walkach o miasto poległo około 400 żołnierzy radzieckich. Ilu poległo Polaków? Kiedy zakończyło się zdobywanie miasta, do naczelnego dowództwa spłynęły meldunki o stratach. Po podsumowaniu okazało się, że były one ogromne. Meldunek mówił o 1013 żołnierzach poległych i 142 zaginionych bez wieści. Po pewnym czasie okazało się, że wykaz ten jest niekompletny. Po wielu latach dociekań i żmudnych badań, w roku 2003 ukazała się Księga Poległych, opracowana przez dr Hieronima Kroczyńskiego. Widnieje w niej 1427 udokumentowanych nazwisk, w tym: 7 polskich robotników przymusowych, którzy w czasie walk przebywali w Kołobrzegu, 7 żołnierzy Wojska Polskiego poległych podczas Wojny Obronnej w 1939 roku, pochowanych w Kołobrzegu, 98 żołnierzy 1 Armii WP, zaginionych bez wieści podczas walk, a także 15 żołnierzy tej armii, którzy zginęli w wypadkach.
Na kwaterę wchodzi się od strony ulicy 6 Dywizji Piechoty. U wejścia znajduje się płyta plastyczna, przedstawiająca bitwę o miasto, na której ukazano rozmieszczenie związków taktycznych i zasadnicze kierunki działania. Naniesiono tu również obiekty, o które toczyły się najcięższe boje: Gazownia, Dworzec PKP, Białe i Czerwone Koszary, Kolegiata, Kościół św. Jerzego i Fort Ujście (obecnie latarnia morska). W dolnej części płyty widnieje napis informujący o dokładnej dacie rozpoczęcia i zakończenia walk o miasto (4-18 marca 1945 roku). Dalej stoi pomnik-sarkofag. W jego przedniej części widnieje napis
„Za polski Kołobrzeg”, po bokach zaś płaskorzeźby przedstawiające sceny z dziejów oręża polskiego na Pomorzu. W części górnej, w medalionach, wyobrażono sceny bitewne z miejsc, o które toczyły się najcięższe walki.
Płytę wieńczy hełm żołnierza 1 Armii WP i szyszak rycerski z czasów Bolesława Krzywoustego. We wnętrzu umieszczone są łuski armatnie z ziemią zebraną w miejscach, o które toczyły się najcięższe walki. Dalej znajduje się duży plac; po jego prawej stronie stoi ołtarz polowy, zbudowany z kamieni zniszczonego w czasie wojny kościoła p.w. św. Jerzego. Na placu, przed ołtarzem odbywają się msze polowe i apele poległych.
Po lewej stronie ołtarza znajduje się specjalna kwatera poświęcona 7 żołnierzom polskim z Armii ,,Pomorze”, którzy w Kołobrzegu znaleźli się już we wrześniu 1939 roku jako jeńcy wojenni. Zmarli w lazarecie, wskutek wcześniej odniesionych ran. Zostali pochowani na obecnym cmentarzu komunalnym. W części cmentarnej nekropolii stoi Pomnik Chwały.
Znajduje się na nim tarcza, na której widnieją dwa grunwaldzkie miecze.
Przy pomniku znajdują się dwie mogiły pojedyncze: ppor. Emilii Gierczak (poległa prowadząc pluton do ataku w okolicach fabryki farmaceutyków) oraz Bohatera Związku Radzieckiego –majora Konstantego Klimienki. Major nie poległ w Kołobrzegu, ale dla podkreślenia prestiżu kołobrzeskiego cmentarza sprowadzono tu jego ciało.
Za Pomnikiem Chwały znajdują się zbiorowe mogiły żołnierskie, oznaczone literami od A do O. Do cmentarza wojennego przylega kwatera uczestników walk o Kołobrzeg, Lenino, Monte Cassino, Sybiraków i innych zasłużonych ludzi walki. Centralną część kwatery zajmuje pomnik Matki Polki. Na drugiej z wydzielonych kwater spoczywają żołnierze Armii Krajowej.
Nad mogiłami góruje pomnik ze znakiem Polski Walczącej (kotwica stylizowana na kształt liter P i W), zwieńczony orłem w koronie. Mogiły żołnierskie sygnowane są tym samym znakiem. Kołobrzeska nekropolia uważana jest za jedną z najlepiej urządzonych
i utrzymanych kwater żołnierskich.

Na Cmentarzu Wojennym zawsze płoną znicze, może i Ty postawisz tu swoją lampkę.

źródło: www.pttk.kolobrzeg.pl   zdjęcia: Henryk Hegier

Tagi